Pierwsze w historii zdjęcie narodzin planety

Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) poinformowało o uzyskaniu pierwszego potwierdzonego obrazu planety będącej w trakcie formowania się w dysku pyłowym otaczającym młodą gwiazdę PDS 70. Fotografie zostały wykonane za pomocą instrumentu SPHERE, który zamontowany jest na teleskopie Very Large Telescope (VLT) w Chile. Wyniki przeprowadzonych obserwacji sugerują, że młoda planeta posiada atmosferę bogatą w chmury.

Instrument SPHERE jest jednym z z najpotężniejszych instrumentów stworzonym do poszukiwań planet pozasłonecznych. Jego możliwości umożliwiły odkrycie młodej planety - PDS 70b, która toruje sobie drogę drogę w materiale planetotwórczym (przede wszystkim gaz i pył) otaczającym młodą gwiazdę PDS 70. Badania zostały przeprowadzone pod przewodnictwem Instytutu Maxa Plancka dla Astronomii, którego siedziba znajduje się w Heidelbergu (Niemcy). Instrument SPHERE umożliwił również zmierzenie jasności planety na różnych długościach fali, co pozwoliło na wydedukowanie własności jakie posiada jej atmosfera.

Otoczenie widocznego w centrum układu PSD 70. Obecna po prawej stronie, jasna gwiazda to oddalona od Ziemi o 510 lat świetlnych chi Centauri

Na fotografiach planeta widoczna jest jako bardzo jasny punkt na prawo od przesłoniętego centrum zdjęcia. PDS 70b orbituje swoją gwiazdę w odległości około 3 miliardów kilometrów, co możemy porównać do odległości dzielącej Urana i Słońce. Analizy wykazały, że PDS 70b jest dużą gazową planetą o masie kilka razy większej niż masa Jowisza. Powierzchnia planety ma temperaturę około 1000°C, czyli znacznie wyższą niż jakakolwiek planeta w naszym Układzie Słonecznym. Ciemny obszar w centrum zdjęcia to efekt działania koronografu, przesłony blokującej oślepiające światło gwiazdy centralnej, dzięki czemu astronomowie są w stanie wykryć dysk protoplanetarny i planetę, które nie są tak jasne jak gwiazda.

Dyski wokół młodych gwiazd są miejscami narodzin planet, ale jak do tej pory przeprowadzono niewiele obserwacji pozwalających na uzyskanie nowych wskazówek na temat młodych planet. Wszystko przez to, że do tej pory większością kandydatek na planety były jedynie pewne struktury dostrzegane w dyskach protoplanetarnych, jak informuje Miriam Keppler, która kierowała zespołem stojącym za odkryciem planety PDS 70b.


Odkrycie młodej planety sprowokowało kolejne badania. Drugi zespół badaczy przez ostatnie miesiące wykonywał kolejne obserwacje, aby dokładniej scharakteryzować raczkującą planetę. Udało się nie tylko uzyskać spektakularny, wyraźny obraz planety, ale także jej widmo. Analizy widma wskazały, że atmosfera planety jest zachmurzona. Poza tym, PDS 70b wyrzeźbiła tzw. dysk przejściowy — dysk protoplanetarny z olbrzymią „dziurą” w centrum. Takie wewnętrzne przerwy znane są od dziesięcioleci i spekulowano że mogą być tworzone przez oddziaływania dysk-planeta.

Wyniki obserwacji oferują naukowcom nowe spojrzenie na złożone, ale słabo zrozumiane stadia ewolucji planetarnej. Określając własności atmosferyczne i fizyczne planet, astronomowie są w stanie sprawdzić teoretyczne modele powstawania planet.


Źródło: Europejskie Obserwatorium Południowe